Όσπρια-Οφέλη-Διατροφική αξία

 Τώρα που ο χειμώνας έρχεται και οι θερμοκρασίες θα είναι χαμηλές, τροφές που ταιριάζουν και είναι ιδιαίτερα ωφέλιμο να υπάρχουν στη διατροφή μας είναι τα όσπρια. Τα όσπρια ανήκουν στην κατηγορία των λαχανικών και περιλαμβάνουν τα φασόλια, τα ρεβύθια, τα κουκιά, τη φάβα, τολαθούρι και τις υποκατηγορίες αυτών.

Δυστυχώς οι περισσότεροι από εμάς τα καταναλώνουμε μόνο σε περιόδους νηστείας και ίσως ποτέ δε τα επιλέγουμε όταν βγαίνουμε έξω για φαγητό. Πολλοί μάλιστα νομίζουν ότι είναι φαγητό μόνο για δίαιτα και ότι δε μπορεί να σε "κρατήσει" και να σου δώσει αρκετή ενέργεια για να συνεχίσεις τη μέρα σου.

Φυσικά και κάτι τέτοιο δεν ισχύει αφού τα όσπρια όχι μόνο σε κρατάνε αλλά σου δίνουν και ένα πλήθος θρεπτικών συστατικών που μπορούν να σε κρατήσουν και μακροπρόθεσμα υγιή!

Τα όσπρια είναι μία εξαιρετική ομάδα τροφίμων η οποία σε κανονικές συνθήκες τουλάχιστον, θα έπρεπε να καταναλώνονται τουλάχιστον 2-3 φορές εβδομαδιαίως έτσι ώστε να έχουμε τα εξής πλεονεκτήματα:

1. Καταναλώνουμε πολλές φυτικές ίνες οι οποίες βοηθούν στηνκαταπολέμηση της δυσκοιλιότητας, του διαβήτη και συμβάλλουν στη μείωση της... "υπερβολικής" χοληστερίνης σε κάποιους. Επίσης μας χορταίνουν και μας διατηρούν χορτάτους. Αυτά συμβαίνουν για τους εξής λόγους: Πρώτον, οι φυτικές ίνες δεδομένου του ότι δε μπορούν να απορροφηθούν από το έντερο (δεν πέπτονται δηλαδή), βοηθούν να μεταφερθεί η τροφή από τον πεπτικό σωλήνα και έτσι είναι κατά της δυσκοιλιότητας. Δεύτερον, τρώγοντας φυτικές ίνες και οι άλλους σύνθετους υδατάνθρακες που περιέχουν τα όσπρια, δεν έχουμε απότομη αύξηση της γλυκόζης στο αίμα που θα είχε ως συνέπεια την υψηλή παραγωγή ινσουλίνης, που μακροπρόθεσμα πιθανόν να ήταν αιτία αντίστασης στην ινσουλίνη και έπειτα σακχαρώδη διαβήτη.Τρίτον οι φυτικές ίνες καθώς κυκλοφορούν στον πεπτικό σωλήνα, δεσμεύουν μόρια χοληστερίνης μη αφήνοντάς τα να απορροφηθούν από το έντερο και να περάσουν στο αίμα και κάνοντάς τα να αποβληθούν από τον οργανισμό. Επίσης περιέχουν και φυτικές στερόλες που λόγω της παρόμοιας δομής της με τη χοληστερόλη, την ανταγωνίζεται με αποτέλεσμα να τη μειώνει στο αίμα.Τέταρτον οι φυτικές ίνες γεμίζουν το στομάχι μας χωρίς να μας προσφέρουν θερμίδες, η πρωτεΐνη επίσης απορροφάται αργά αλλά και οι σύνθετοι υδατάνθρακες διασπώνται πολύ πιο αργά από τους απλούστερους. Άρα που να πεινάσεις μετά τα όσπρια...
2. Δεν περιέχουν πολλά κορεσμένα λιπαρά όπως τα ζωικά προϊόντα που από έρευνες, η υπερκατανάλωσή τους φαίνεται να είναι ένα από τα αίτια καρδιοπαθειών, καρκίνου, οστεοπόρωσης, κλπ.
3. Είναι πλούσια σε βιταμίνες του συμπλέγματος Β (εκτός από τη Β12) και κυρίως φολικού οξέος (Β9), το οποίο είναι απαραίτητο για τη δημιουργία νέων κυττάρων και το σχηματισμό υγιών ερυθρών αιμοσφαιρίων, ευνοεί τη γονιμότητα, είναι αντιγηραντικό (καλή λειτουργία νευρικού συστήματος και εγκεφάλου), κρατά τα επίπεδα της πρωτεΐνης ομοκυστεΐνης χαμηλά στο αίμα (πρωτεΐνη που αν είναι αυξημένη στο αίμα μπορεί να οδηγήσει σε απόφραξη των αρτηριών), προλαμβάνει τον καρκίνο (βοηθώντας στην επιδιόρθωση του DNA) κλπ. 
4. Είναι πολύ πλούσια σε ιχνοστοιχεία όπως ο σίδηρος, το ασβέστιο, το μαγνήσιο, το κάλιο, το μαγγάνιο, ο φωσφόρος.
5. Περιέχουν αντιοξειδωτικά όπως οι ισοφλαβόνες οι οποίες στις σωστές ποσότητες φαίνεται από έρευνες ότι ίσως είναιαντικαρκινικές ουσίες αλλά επίσης δρουν και κατά της στένωσης των αρτηριών και άρα εμποδίζουν τις καρδιοπάθειες.
6. Καταναλώνοντας όσπρια 2-3 φορές την εβδομάδα δεν υπερκαταναλώνουμε και το κρέας και τα υπόλοιπα ζωικά τρόφιμα τόσο συχνά.

Μπορεί τα όσπρια να θεωρούνται η τροφή του χειμώνα, υπάρχει όμως μεγάλη ποικιλία στον τρόπο με τον οποίο μαγειρεύονται που επιτρέπει την κατανάλωση τους και κατάτους καλοκαιρινούς μήνες. Τα όσπρια εκτός από την μορφή της σούπας που όλοι γνωρίζουμε μπορούν να γίνουν πουρές, ναμπουν σε σαλάτες με λαχανικά, να γίνουν ντιπ αλλά και να μαγειρευτούν σε ρυζώτο. Συμπερασματικά, τα όσπρια πρέπει να υπάχουν στην διατροφή μας, με όποια μορφή μας ευχαριστεί καλύτερα και σε συχνότητα 1-3 φορές στην εβδομάδα, προκειμένου να έχουμε τα οφέλη της διατροφικής τους σύστασης.

Τα Όσπρια είναι η  δεύτερη πιο σημαντική κατηγορία φαγώσιμων σπόρων, μετά τα σιτηρά, τα όσπρια δηλαδή, ήταν επί πολλούς αιώνες η σημαντικότερη πηγή πρωτεΐνης για τους ανθρώπους και κομμάτι της βασικής τους τροφής.

Πριν μερικές δεκάδες χρόνια τα όσπρια αποτελούσαν ένα από τα πλέον περιφρονητικά είδη διατροφής, τα έλεγαν το κρέας των φτωχών και είναι αλήθεια. Λόγω της περιεκτικότητάς τους σε πρωτεΐνες και της χαμηλής τους τιμής αποτελούσαν εναλλακτική λύση στα ζωικά τρόφιμα. Συνδυασμένα μευδατάνθρακες όπως ρύζι, πλιγούρι, χυλοπίτες και άλλα γίνονται μία πολύ ισορροπημένη τροφή. Σήμερα η κατάσταση αυτή έχει αλλάξει δραστικά. Τα όσπρια αναγνωρίστηκαν ως το πλέον πανίσχυρο είδος διατροφής, «το εργοστάσιο παραγωγής πολυτίμων συστατικών».

Οι φακές μοιάζει να είναι από τα πρώτα όσπρια που καλλιέργησε ο άνθρωπος, σχεδόν συγχρόνως με το κριθάρι και το στάρι. Τις φακές τις συνδύαζαν με πολλά καρυκεύματα και με βολβούς. Εκτός από τις φακές, οι αρχαίοι έτρωγαν και κουκιά. Ακόμα έτρωγαν ρεβίθια, όχι μόνο μαγειρεμένα, αλλά και ψητά.

Τα πράσινα φασολάκια, τα πράσινα κουκιά και ταυπέροχα τραγανά μπιζέλια περιέχουν σημαντική ποσότητα βιταμινών Α και C, ενώ τα ξερά όσπρια περιέχουν πολλές πρωτεΐνες. Για το λόγο αυτό τα όσπρια πρέπει να αντικαθιστούν το κρέας ιδιαίτερα σε περιόδους αποχής του όπως η νηστεία και η χορτοφαγία.

Συμβουλές για το μαγείρεμα 

• §          Βάζετε πάντοτε το αλάτι προς το τέλος του μαγειρέματος για να μην σκληρύνουν τα όσπρια.
• §          Μετά το μούλιασμα πετάξτε τα όσπρια που επιπλέουν στο νερό.
• §          Οι φακές δεν χρειάζονται πολλές ώρες μούλιασμα όπως τα υπόλοιπα όσπρια.
• §          Μην ανακατεύεται διαφορετικές «παρτίδες» οσπρίων. Ο χρόνος μαγειρέματος τους μπορεί να είναι πολύ διαφορετικός.
• §          Για ελαφρύτερο γεύμα μην μαγειρεύετε τα όσπρια στο νερό το οποία τα μουλιάσατε.
•